เรื่องเด็ดเกร็ดเกษตร
อุตสาหกรรมอาหาร การปรับตัวครั้งใหญ่ในอนาคต
07 สิงหาคม 2564
381
เมื่อสถานการณ์โควิด-19 ระบาดหนักขึ้นมาอีกระลอก ทำให้อุตสาหกรรมแทบทุกประเภทได้รับผลกระทบไปทั้งหมด โดยเฉพาะอย่างยิ่งอุตสาหกรรมอาหาร ที่ได้รับผลกระทบหนักกว่าทางอื่น นั่นก็เพราะว่าพฤติกรรมของผู้บริโภคเริ่มเปลี่ยนไป
ทุกคนหันมาใส่ใจเรื่องการกินมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการเลือกกินเพื่อให้มีสุขภาพที่ดี การเลือกกินเพื่อสร้างภูมิต้านทานโรคภัย หรือการเลือกกินอาหารที่มีประโยชน์


ทั้งหมดนี้เป็นวิธีง่ายๆ ที่ใครก็สามารถทำได้ รวมไปถึงวิธีการเลือกเข้าถึงอาหาร เพื่อหลีกเลี่ยงการเดินไปนั่งกินที่ร้าน เนื่องจากอาจจะต้องสัมผัสกับผู้คนและมลภาวะต่างๆ ที่มีอยู่รอบตัว


ทำให้การสั่งอาหารแบบ Delivery จึงเป็นตัวเลือกหลักที่ผู้คนให้ความสนใจ เพื่อนำไปสู่การปรับตัวครั้งใหม่ของอุตสาหกรรมอาหารในอนาคต
ความท้าทายที่ต้องก้าวข้าม

ก่อนจะเกิดวิกฤตโควิดในปี 2563 อุตสาหกรรมอาหารด้านการส่งออก ต้องเผชิญกับปัจจัยด้านลบในหลายทาง ไม่ว่าจะเป็นสงครามการค้าของโลก ที่มีมาตรการกีดกันทางการค้ามากขึ้น ไปจนถึงสภาวะเงินบาทที่แข็งตัวอย่างต่อเนื่อง


ทำให้หลายประเทศทั่วโลกต่างมุ่งฟื้นเศรษฐกิจในประเทศตัวเอง ด้วยการผลิตเพื่อกินและเพื่อใช้ในประเทศ มากกว่าการนำอาหารเข้ามาจากต่างประเทศ


ทันทีที่โควิด-19 ได้รุกลามไปทั่วโลก ทุกประเทศก็ต้องล็อคดาวน์พื้นที่ของตนเอง กลายเป็นว่าอุตสาหกรรมอาหารด้านการส่งออกของไทย ต้องเผชิญกับวิกฤตครั้งใหญ่อีกครั้งในรอบหลายปี


หากพิจารณาตามแผนปฏิบัติ ด้านการพัฒนาอุตสาหกรรมแปรรูปอาหารระยะที่หนึ่งของรัฐบาล (พ.ศ. 2562-2570) ได้มีการตั้งวิสัยทัศน์ เพื่อส่งเสริมให้ไทยเป็นศูนย์กลางการผลิตอาหารแห่งอนาคต (Future Food) ทั้งในระดับอาเซียนและระดับโลก ควบคู่ไปกับการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ


โดยมุ่งเน้นยกระดับกลุ่มผู้ประกอบการเอสเอ็มอีและวิสาหกิจชุมชน พร้อมกับผลักดันการใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรม เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าเกษตร


และวางเป้าหมายส่งเสริมผู้ประกอบการในกลุ่มผลิตภัณฑ์อาหาร ทั้งอาหารสุขภาพที่ผลิตจากวัตถุดิบอินทรีย์ อาหารและเครื่องดื่มฟังก์ชั่น อาหารจากกระบวนการแปรรูปทางชีวภาพ ตลอดจนบรรจุภัณฑ์อาหารที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

เป้าหมายในวันข้างหน้า

ที่ผ่านมาการเติบโตอุตสาหกรรมอาหารของไทย ยังถือว่าอยู๋ในเกณฑ์ที่ดีมาอย่างต่อเนื่อง โดยในปี 2562 ไทยเป็นประเทศผู้ส่งออกอาหารอันดับที่ 11 ของโลก ครองส่วนแบ่งในตลอดโลกราว 2.51% เมื่อเปรียบเทียบกับ 5 ประเทศ ของผู้ส่งออกอาหารรายใหญ่ในภูมิภาคเอเชีย พบว่าไทยอยู่ในอันดับที่ 2 รองจากจีนเท่านั้น


ประเภทสินค้าอาหารด้านการส่งออกของไทย ส่วนใหญ่มักอยู่ในกลุ่มวัตถุดิบขั้นต้น เพื่อนำไปผลิตต่อหรือแปรรูป ปัจจุบันเริ่มส่อเค้าถึงปัญหาการแข่งขันด้านราคา กับประเทศที่สามารถผลิตวัตถุดิบอาหารได้ในต้นทุนที่ต่ำกว่า ทำให้ไทยสูญเสียส่วนแบ่งตลาดของกลุ่มสินค้าอาหารประเภทนี้อย่างเลี่ยงไม่ได้


ดังนั้นผู้ผลิตอาหารของไทย จึงควรหันมาลงทุนในด้านนวัตกรรมกันมากขึ้น เพื่อยกระดับผลิตภัณฑ์ในกลุ่มอาหารสำเร็จรูปให้มีคุณภาพกว่าเดิม โดยเน้นการแข่งขันด้านคุณภาพ เพื่อให้ธุรกิจอาหารของไทยมีโอกาสไปสร้างชื่อในเวทีโลกนั่นเอง
ขอบคุณภาพจาก : Salika (https://bit.ly/376knVd)


การปรับตัวเพื่อไปสู่อุตสาหกรรมในอนาคต

แนวทางการปรับตัวของภาคเกษตร และภาคอุตสาหกรรมอาหารที่จำเป็น ในรูปแบบของบันได 6 ขั้น เพื่อไปสู่ความสำเร็จของอุตสาหกรรมอาหารในอนาคต


1. Food Safety Protocol & Standard

พัฒนาด้านมาตรฐานการผลิต มาตรการด้านสุขอนามัยของคนงาน การทวนสอบความปลอดภัยในกระบวนการผลิต
การปรับตัวเพื่อไปสู่อุตสาหกรรมในอนาคต


2. Technology / Innovation Investment

ปรับให้มีการใช้ Robotic และ Automation ภายในโรงงาน รวมไปถึงปรับให้มีการใช้ระบบ Logistics Management และการใช้เทคโนโลยีเข้ามามีส่วนช่วยในการเก็บเกี่ยว หรือดูแลพืชผลทางการเกษตร


3. Big Data Management

ปรับให้มีการใช้ Big Data ในเชิงเกษตร เพื่อเก็บข้อมูลพื้นที่เพาะปลูก ปริมาณผลผลิตปัจจุบัน จำนวนผู้เพาะปลูก การรับซื้อ ราคา และช่องทางการจัดจำหน่าย พร้อมกับพัฒนาให้มีการใช้ Big Data ในเชิงการตลาด เพื่ออัพเดทข้อมูลพฤติกรรมผู้ปริโภคของแต่ละประเทศ และข้อมูลอื่นๆ อีกมากมาย

ขอบคุณภาพจาก : Salika (https://bit.ly/376knVd)


4. Sustainability of Food System

พัฒนาและปรับเปลี่ยนไปใช้บรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม เพื่อลด Food Waste & Food Loss ที่เพิ่มมากขึ้นในทุกวัน ควบคู่ไปกับการพัฒนาให้เกิดความยั่งยืนของวัตถุดิบภายในประเทศ


5. Collaboration & Strategic Partnership

ใช้ช่องทาง E-Commerce ในการจัดจำหน่าย และพัฒนาให้เป็น Cross Border E-Commerce โดยเชื่อมต่อกับ National Single Window เพื่อเพิ่มการส่งออกแบบ Delivery


6. Evolution of Health & Wellness sector

การพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่โดดเด่นให้เป็น Future Food, Functional Food และ Medical Food เพื่อเพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์ โดยเจาะจงไปที่กลุ่มเป้าหมายที่มีรายได้สูงหรือเฉพาะกลุ่มมากขึ้นนั่นเอง


การนำเทคโนโลยีนวัตกรรมเข้ามามีบทบาทในอุตสาหกรรมอาหาร จะช่วยให้อุตสาหกรรมมีคุณภาพมากขึ้น เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ลดการพึ่งพาแรงงานคน และลดต้นทุนของภาคธุรกิจในระยะยาว


นอกจากนี้หากนำ E-Commerce เข้ามาช่วยด้วย จะทำให้ผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดเล็ก ขยายตลาดได้กว้างยิ่งขึ้น ไม่ใช่แค่ในประเทศเท่านั้น แต่ยังสามารถขยายไปได้ถึงตลาดต่างประเทศ โดยไม่จำเป็นต้องเปิดหน้าร้านในประเทศนั้นๆ

แหล่งอ้างอิงข้อมูล :
ขอขอบคุณ : Salika
https://www.salika.co/2021/01/06/food-industry-revolution-post-covid/
เรียบเรียงโดย : ทีมงานรักบ้านเกิด