เรื่องเด็ดเกร็ดเกษตร
กินผักผลไม้ขี้เหร่ แม้ไม่สวย..แต่ช่วยโลกยั่งยืน
10 กรกฏาคม 2564
109
เชื่อว่าหลายๆ คนเมื่อเห็นผักผลไม้ที่รูปทรงบิดเบี้ยว ไม่สวย มีรอยตำหนิหรือผิวไม่เกลี้ยงเกลา ในซูเปอร์มาร์เก็ตก็คงไม่แม้แต่จะหยิบลงตระกร้าใช่ไหมล่ะ? แต่ทราบกันไหมว่าเจ้าผักผลไม้ขี้เหร่เหล่านี้อุดมไปด้วยคุณค่าทางอาหารที่แทบจะไม่ต่างกับผลสวยๆ เลย แถมยังสร้างความยั่งยืนให้กับโลกอีกด้วย
ไม่มีอะไรที่สมบูรณ์แบบ ผักผลไม้ก็เช่นกัน

แน่นอนว่าในทุกๆ กระบวนการผลิตสินค้า เสื้อผ้า ของใช้ อาหารแปรรูปก็ย่อมมีสินค้าที่ไม่ได้มาตรฐาน ขนาดไม่ถูกต้อง มีตำหนิ บิดเบี้ยว ไม่สมบูรณ์แบบอยู่เสมอ ในการผลิตผักผลไม้ก็เช่นกัน ก่อนที่จะถึงมือผู้บริโภคอย่างเราผักผลไม้ต้องผ่านการคัดเกรด คุณภาพ ขนาด จากเกษตรกร พ่อค้าคนกลาง เพื่อให้ได้ผักผลไม้ที่ตรงตามมาตรฐาน รูปลักษณ์สวยงามและเป็นที่ต้องการของผู้บริโภค
แล้วพวกผักผลไม้ที่ไม่สมบูรณ์แบบ ผลใหญ่เกินไปหรือเล็กเกินไป ผิวขรุขระ บิดเบี้ยว หน้าตาไม่สวยงามล่ะ มันไปอยู่ที่ไหน? ผักผลไม้ขี้เหร่เหล่านี้บ้างก็นำไปเป็นอาหารสัตว์ ไปแปรรูป ส่วนที่เหลือก็จะกลายเป็นขยะอาหาร (Food waste) ซึ่งเป็นตัวการสำคัญที่ก่อให้เกิดภาวะโลกร้อน โดยในทุกๆ ปีทั่วโลกทิ้งขยะอาหารกว่า 1.3 พันล้านตัน ซึ่งแน่นอนว่าผักและผลไม้มีจำนวนมากที่สุดในบรรดาขยะอาหารทั้งหมด


นอกจากนี้ยังมีรายงานว่า ทุกๆ ปีในสหราชอาณาจักรมีผักผลไม้สดถูกโยนทิ้งกว่า 4.5 ล้านตัน เนื่องจากรูปลักษณ์ภายนอกที่ไม่สวย ผิดรูป แม้จะสามารถกินได้และมีคุณค่าทางโภชนาการครบสมบูรณ์ก็ตาม ผักผลไม้เหล่านั้นก็ไม่มีวันได้วางขายในซูเปอร์มาร์เก็ต
ลองจินตนาการเล่นๆ ว่าคนส่วนใหญ่นิยมกินแต่ผักผลไม้ที่สวยงาม ไร้ตำหนิ แต่ในความเป็นจริงผลผลิตมีทั้งสวยและไม่สวย เกษตรกรผู้ผลิตอาจต้องใช้ทรัพยากรในการปลูก การดูแลพืชผักที่มากขึ้นเพื่อให้ได้ผักผลไม้หน้าตาสวยงามตรงตามความต้องการและปริมาณของผู้บริโภค ส่วนผลผลิตที่หน้าตาไม่สวยก็กลายเป็นขยะอาหาร และยังถือเป็นการใช้ทรัพยากรไปอย่างสูญเปล่าอีกด้วย
จากขยะอาหาร..สู่แคมเปญรักษ์โลก

ปัจจุบันทั่วโลกกำลังให้ความสำคัญกับปัญหาขยะอาหารและผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมเป็นอย่างมาก อย่างล่าสุดองค์การสหประชาชาติ หรือ UN ได้ประกาศให้ปี 2021 เป็นปีแห่งผักและผลไม้สากล (The International Year of Fruits and Vegetables) เพื่อสนับสนุนการผลิตผักผลไม้อย่างยั่งยืนและลดปริมาณขยะอาหาร รวมถึงรณรงค์ให้คนหันมาบริโภคผลผลิตขี้เหร่ (Ugly product) แม้ผักผลไม้จะหน้าตาไม่สวยตรงตามมาตรฐาน แต่ภายในก็ให้คุณประโยชน์ได้ไม่ต่างกันเลย


นอกจากนี้ยังมีแคมเปญจัดการกับผักผลไม้ขี้เหร่อย่างจริงจังในหลายประเทศไม่ว่าจะเป็น
ฝรั่งเศส - แคมเปญ "Inglorious Fruits and Vegetables" ในปี 2014 ของซูเปอร์มาร์เก็ตชื่อดัง Intermarche ที่นำผักผลไม้หน้าตาขี้เหร่ ขนาดไม่ได้มาตรฐาน แต่ยังคงคุณประโยชน์เหมือนเดิมมาจำหน่ายในราคาที่ถูกลง 30 % โดยมีทั้งแอปเปิ้ล มันฝรั่ง ส้ม เลมอน มะเขือม่วงและแครอท รวมถึงทางห้างยังมีการแจกผลิตภัณฑ์จากผักผลไม้ขี้เหร่อย่างซุปแครอทและน้ำส้มคั่น เพื่อให้ผู้บริโภคได้ลองชิมก่อนซื้อผักผลไม้ขี้เหร่ และเป็นการสร้างความมั่นใจว่ารสชาติคุณประโยชน์ของมันไม่ได้ด้อยไปกว่าผลที่หน้าตาสวยเลย


ซึ่งผลตอบรับแคมเปญ Inglorious Fruits and Vegetables ถือว่าดีมากๆ โดย 2 วันหลังเริ่มแคมเปญซูเปอร์มาร์เก็ต Intermarche สามารถขายผักผลไม้ขี้เหร่ไปถึง 1.2 ตัน และมีลูกค้าไหลเวียนเข้าซูเปอร์มาร์เก็ตเพิ่มขึ้น 24% แถมยังเป็นที่พูดถึงและรู้จักในโลกสังคมออนไลน์ถึง 13 ล้านคนภายในระยะเวลา 1 เดือ
โปรตุเกส - โครงการ "Fruta Feia Cooperative" (Fruta feia แปลว่า ผลไม้น่าเกลียด) จากไอเดียของอิซาเบล ซัวเรส (Isabel Soares) สาวชาวโปรตุเกส ผู้ก่อตั้งโครงการนี้ขึ้นมาเพื่อซื้อผลผลิตท้องถิ่นจากฟาร์มต่างๆ ในโปรตุเกส ซึ่งเป็นผลผลิตรูปลักษณ์น่าเกลียดที่ร้านค้าไม่ต้องการ นำไปจัดจำหน่ายโดยผู้บริโภคสามารถเลือกซื้อได้ 2 แบบ คือ 1. กล่องเล็กน้ำหนัก 3-4 กิโลกรัม มีผลผลิตคละกัน 7 ชนิด ในราคา 3.6 ยูโรหรือประมาณ 140 บาท และ 2. กล่องใหญ่น้ำหนัก 6-8 กิโลกรัม มีผลผลิตคละกัน 8 ชนิด ในราคา 7.2 ยูโรหรือประมาณ 280 บาท


โดยเป้าหมายหลักของ Fruta Feia Cooperative คือการลดปริมาณผักผลไม้ขี้เหร่ที่ถูกทิ้งเป็นขยะ และป้องกันการใช้ทรัพยากรโดยไม่จำเป็นในการผลิต ไม่ว่าจะเป็นน้ำ ที่ดิน พลังงานและชั่วโมงการทำงาน ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภค และมุ่งหวังว่าในอนาคตผักผลไม้ที่มีคุณภาพทั้งหมดจะถูกวางขายในตลาดอย่างเท่าเทียมกัน โดยไม่คำนึงถึงขนาด สี และรูปร่าง


หวังว่าทุกคนคงจะได้มุมมองใหม่ๆ หันมาทานผักผลไม้หน้าตาขี้เหร่ รูปทรงบิดเบี้ยว สีสันไม่สวย มองคุณค่าคุณประโยชน์ที่อยู่ภายใน และตระหนักถึงปัญหาขยะอาหารเพียงแค่เราปรับวิถีการบริโภคทีละนิดละหน่อยเท่านี้ก็สร้างความยั่งยืนให้กับโลกใบนี้ได้
แหล่งอ้างอิงข้อมูล :
The Ugly Food Movement is picking up pace. Why?: https://www.quilt.ai/post/ugly-food

Ugly vegetables are a major cause of food waste: https://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/ugly-vegetable-food-waste-fruit-vegetable-a8825311.html

6 Ugly Fruit and Veg Campaigns for "Cosmetically Challenged" Ingredients: https://www.finedininglovers.com/article/6-ugly-fruit-and-veg-campaigns-cosmetically-challenged-ingredients

Intermarch? - "Inglorious Fruits and Vegetables": https://www.youtube.com/watch?v=p2nSECWq_PE

Fruta Feia Cooperative: https://frutafeia.pt/en