ข้าว
พันธุ์ข้าว
ข้าวสังข์หยด พัทลุง
26 กุมภาพันธ์ 2552
4,843
ข้าวสังข์หยด เป็นข้าวพันธุ์พื้นเมืองของจังหวัดพัทลุง ที่มีการปลูกและเป็นที่นิยมในท้องถิ่นมานานหลายชั่วอายุคน แต่ไม่มีการบันทึกประวัติที่แน่ชัด เกษตรกรในจังหวัดพัทลุงปลูกสืบทอดกันมาโดยตลอด จากหลักฐานของกรมการข้าว กระทรวงเกษตร (ในขณะนั้น) ได้รวบรวมข้าวพื้นเมืองทั่วประเทศ รวมทั้งจังหวัดพัทลุงด้วย ระหว่างปี 2495-2496 เก็บตัวอย่างข้าวพันธุ์สังข์หยด ในอำเภอเมืองพัทลุง และจากข้อมูลของสำนักงานคุ้มครองพันธุ์พืชแห่งชาติ ระบุว่า ข้าวพันธุ์สังข์หยดเป็นข้าวนาสวนพันธุ์หนึ่งของจังหวัดพัทลุง ในจำนวนพันธุ์ข้าวที่เก็บจากจังหวัดพัทลุง จำนวน 167 พันธุ์
จากข้อมูลดังกล่าว จะเห็นได้ว่า จังหวัดพัทลุงมีพันธุ์ข้าวพื้นเมืองหลากหลายมาก พันธุ์ข้าวที่เกษตรกรปลูกสืบทอดกันมาจนถึงปัจจุบัน จะต้องเป็นพันธุ์ที่มีลักษณะดีเด่น มีคุณภาพเป็นที่พอใจของผู้บริโภค ต้านทานต่อโรคและแมลงศัตรูพืช การปรับตัวให้เข้ากับสิ่งแวดล้อมได้ดี และที่สำคัญผู้บริโภคจะต้องนิยมบริโภค

ข้าวสังข์หยดเป็นข้าวที่มีลักษณะแตกต่างจากข้าวพันธุ์อื่นๆ ที่เยื่อหุ้มเมล็ดมีสีขาวปนสีแดงจางๆ จนถึงแดงเข้มในเมล็ดเดียวกัน เมื่อหุงสุกแล้วมีลักษณะนิ่ม ค่อนข้างเหนียว ข้าวสังข์หยดเป็นพันธุ์ข้าวนาสวนไวต่อช่วงแสง (ปลูกได้เฉพาะนาปี) หากเกษตรกรตกกล้ากลางเดือนสิงหาคม ข้าวจะออกดอกในต้นเดือนมกราคม และจะเก็บเกี่ยวในเดือนกุมภาพันธ์ (ตามฤดูกาลทำนาเดิมของจังหวัดพัทลุง) ต้นข้าวมีความสูงประมาณ 140 เซนติเมตร มีการแตกกอเฉลี่ย 8 ต้น ต่อกอ ให้ผลผลิตค่อนข้างต่ำ คือเฉลี่ย 330 กิโลกรัม ต่อไร่

คุณสมบัติของเมล็ดข้าวทางกายภาพ เปลือกเมล็ดมีสีฟาง ข้าวกล้อง ข้าวสารมีสีขาวปนแดง เมล็ดเรียว ยาว 6.5 มิลลิเมตร กว้าง 1.9 มิลลิเมตร เมล็ดข้าว 100 เมล็ด หนัก 1.98 กรัม คุณภาพการสีดี คุณสมบัติทางเคมี มีปริมาณอะมิโลส 13.8% ถือว่าต่ำที่สุดในบรรดาข้าวพื้นเมือง ซึ่งมีผลทำให้คุณสมบัติของข้าว เมื่อหุงสุกมีความอ่อนนุ่ม ค่อนข้างเหนียว ทำให้ย่อยง่าย เหมาะกับผู้สูงอายุและผู้ที่ไม่ใช้แรงงานหนัก

คุณค่าทางโภชนาการ ต่อน้ำหนักข้าว 100 กรัม มีโปรตีน 6.2 กรัม เท่ากับข้าวหอมมะลิ ไขมัน 3.3 กรัม แคลเซียม 65 มิลลิกรัม วิตามินบี 1 0.037 มิลลิกรัม วิตามินบี 2 0.96 มิลลิกรัม และไนอะซิน 2.2 มิลลิกรัม

จากกระแสความนิยมของผู้บริโภคที่ให้ความสำคัญกับอาหารเพื่อสุขภาพปลอดภัยจากสารพิษมากขึ้น โดยเฉพาะผู้บริโภคระดับกลางถึงระดับสูง ทำให้มีการผลิตอาหารเพื่อสุขภาพออกสู่ท้องตลาดมากขึ้น ข้าวสังข์หยดเป็นหนึ่งในหลายๆ สินค้าที่ได้รับความนิยมจากผู้บริโภคกว้างขวางขึ้น โดยเฉพาะจะเป็นข้าวซ้อมมือและข้าวกล้องที่ผลิตโดยกลุ่มแม่บ้านเกษตรกร

ในปี 2549 ข้าวสังข์หยดเมืองพัทลุง ได้รับคำประกาศรับรองให้เป็นสินค้าบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (ข้าว จีไอ : GI) ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ พ.ศ. 2546 โดยใช้ชื่อว่า "ข้าวสังข์หยดเมืองพัทลุง" ตั้งแต่วันที่ 23 มิถุนายน 2549 นับเป็นข้าว จีไอ พันธุ์แรกของประเทศไทย ซึ่งชาวนาเมืองพัทลุงภูมิใจที่ได้รักษามรดกภูมิปัญญาของบรรพบุรุษไว้ได้จนวันนี้ การคุ้มครองสิทธิให้แก่ชุมชนผู้ผลิตข้าวสังข์หยดในจังหวัดพัทลุง มีประโยชน์อยู่ 5 ประการหลัก คือ

1. การคุ้มครองตามกฎหมายในสิทธิของชุมชนผู้ผลิต เพื่อส่งเสริมให้มีการพัฒนาคุณภาพสินค้าที่ผลิตในท้องถิ่น

2. เพิ่มมูลค่าของสินค้าและเป็นเครื่องมือทางการตลาด เพื่อพัฒนาทางด้านการค้าต่อไป

3. กระตุ้นให้ผู้ผลิตในท้องถิ่นมีการดูแลรักษามาตรฐานของสินค้า เพื่อรักษาภาพพจน์ในสินค้าที่ผลิตจากท้องถิ่นตน

4. ส่งเสริมอุตสาหกรรมท้องถิ่น เพื่อเพิ่มและกระจายรายได้สู่ท้องถิ่น

5. สร้างความเข้มแข็งให้แก่ชุมชนและความภาคภูมิใจในการรักษาภูมิปัญญาท้องถิ่น และจะเป็นส่วนหนึ่งของการส่งเสริมการท่องเที่ยว

ข้าวสังข์หยด ขณะนี้ได้ขยายตัวปลูกกันเพิ่มมากขึ้น สามารถปลูกได้ในพื้นที่โซนข้าวเฉี้ยงได้ทุกแปลง ซึ่งจะเหมาะสมมาก ปี 2550 มีปลูกข้าวสังข์หยดประมาณ 15,000 ไร่ ผลผลิตประมาณ 450-500 กิโลกรัม ต่อไร่ และราคาประมาณ 15,000 บาท ต่อเกวียน สำหรับราคาค่าส่ง 25-30 บาท ต่อกิโลกรัม และราคาขึ้นห้างสรรพสินค้า 40-45 บาท ตลาดมีความต้องการมาก จนผลิตกันไม่ทันและไม่พอเพียงต่อความต้องการของตลาดและผู้บริโภค

จังหวัดพัทลุงถือว่าเป็นเมืองอู่ข้าว ถึงมีพื้นที่ปลูกข้าวเป็นอันดับ 2 ของภาคใต้ รองจากจังหวัดนครศรีธรรมราช พัทลุง มีพื้นที่ปลูกข้าวนาปี 549,978 ไร่ นาปรัง 99,484 ไร่ มีผลผลิตรวม 274,450 ตัน มูลค่า 984.21ล้านบาท ข้าวสังข์หยดมีพื้นที่ปลูก 9,300 ไร่ ผลผลิต 3,000 ตัน มูลค่า 15 ล้านบาท คิดเป็น 1.7 เปอร์เซ็นต์

โดย อัสวิน ภักฆวรรณ
จากหนังสือเทคโนโลยีชาวบ้าน ฉบับวันที่ 1 ธันวาคม 2550





แหล่งอ้างอิงข้อมูล :
ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวแพร่ กรมการข้าว กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
   
พยากรณ์อากาศ
วันที่ 20 ตุลาคม พ.ศ.2560
กรุงเทพมหานคร
25-31°C
เชียงใหม่
21-27°C
นครราชสีมา
23-29°C
ชลบุรี
25-29°C
นครศรีธรรมราช
25-32°C
ภูเก็ต
25-31°C
Your browser is out-of-date!

Update your browser to view this website correctly.Update my browser now

×