เกษตรกรต้นแบบ
"เลี้ยงควายด้วยผูกพันสู่ความเป็นอยู่ที่มั่นคงแบบลุงติ๊ก"
คุณวิโรจน์ คุ้งโพธิ์
 06 มีนาคม 2561   168
จ.อุทัยธานี
คนที่คิดอยากจะเลี้ยงจริงๆ ก็ไม่ต้องกลัวอะไร มันเป็นเศรษฐกิจที่ดี เดี๋ยวนี้ราคาหลักหมื่นไม่มีหรอกครับ ส่วนใหญ่ก็หลักแสน

"สาเหตุที่ควายราคาดี เพราะคนสมัยก่อน ไม่มีใครสนใจเรื่องการซื้อขายควาย พอมีน้อย ควายเหลือน้อย ราคาก็พุ่งพรวด อย่างตอนนี้ถ้าซื้อมา 30,000 พอข้ามปีราคาก็ 60,000 แล้ว กำไรเท่าตัวเหนาะๆ แบบที่ผมทำคือผมกู้กองทุนเงินล้าน กู้ 50,000 มาซื้อตัวแม่ ปัจจุบันลูกออกมาก็จะขายได้ 30,000-50,000 แล้ว เท่ากับได้แม่มาฟรีๆ พอแม่ออกลูกอีกก็เอาเงินไปใช้หนี้ ที่เหลือก็กำไร"

กระบือหรือควาย เป็นสัตว์ที่มีความผูกพันธุ์กับคนไทยมาตั้งแต่สมัยอดีตทั้งทางตรงและทางอ้อม ผู้ที่มีความผูกพันโดยตรงก็คือผู้ที่เลี้ยงและใช้ชีวิตอยู่กับควายใช้มันความเพื่อทำมาหากิน ส่วนคนที่มีความผูกพันทางอ้อมแม้จะไม่เคยเลี้ยงหรือสัมผัสกับควายโดยตรง แต่ในเมื่อเราเกิดมาบนแผ่นดินไทยแล้วก็ไม่มีใครหลีกเลี่ยงการรับรู้เรื่องราวของสัตว์ที่ถูกมนุษย์นำชื่อไปเรียกเป็นคำด่า แต่เมื่อดูสิ่งที่มันกระทำและตอบแทนมนุษย์กลับเป็นคุณอเนกอนันต์แก่เหลือเกิน

คุณ วิโรจน์ คุ้งโพธิ์ หรือลุงติ๊ก เกษตรกรผู้เลี้ยงควาย จังหวัดอุทัยธานี เล่าถึงความผูกพันที่มีต่อควายที่แกเลี้ยงมาตั้งแต่เด็ก"ครอบครัวผมเป็นชาวนา ก็ได้อยู่กับควายและใช้มันทำนามาตลอด จนเกิดความรักความผูกพันกับมัน พอโตมาก็เริ่มเรียนรู้เรื่องการทำธุรกิจเกี่ยวกับการค้าขายวัวควาย ซึ่งตอนนั้นไม่มีใครสนใจ แต่เพราะผมรักควายด้วย เลี้ยงมาก็ตก40ปีแล้ว เดิมทีมีแค่สองตัว เป็นตัวเมีย ออกลูกออกหลานมา แล้วค่อยขยายพัฒนาสายพัน จนมีอยู่มีกิน"

"ผมทำนาและเลี้ยงควายควบคู่ไปด้วย ที่ผมเลี้ยงเป็นพันธุ์พื้นเมืองธรรมดา ตัวที่เห็นนี้อายุก็ประมาณสี่ปีแล้ว การเลี้ยงควาย การดูแลควายนี่ไม่ยากเลยครับ ผมเลี้ยงแบบธรรมชาติ เช้าก็ปล่อยกินหญ้ากินฟาง คนที่คิดอยากจะลี้ยงจริงๆก็ไม่ต้องกลัวอะไร มันเป็นเศรษฐกิจที่ดี เดี๋ยวนี้ราคาหลักหมื่นไม่มีหรอกครับ ส่วนใหญ่ก็หลักแสน"

ลุงติ๊กบอกว่าการเลี้ยงควายถ้าเราทำนาควบคู่กันไปก็จะส่งผลดี แบ่งแปลงนาไว้เล็กๆน้อย อย่างสมมุติว่ามีแปลงอยู่20ไร่ เราก็แบ่งเนื้อที่ไว้เลี้ยงควายซัก 3-5 ไร่ก็พอแล้ว "อย่าไปคิดว่าการเลี้ยงควายลำบาก เดี๋ยวนี้มันสบาย บริเวณเลี้ยงก็มีอะไรกันๆไว้ โดยที่ไม่ต้องเฝ้า สบายหายห่วง แนะนำคนที่เริ่มเลี้ยงใหม่ก็เริ่มเลี้ยงไว้ซัก 2 แม่ก็มีเงินแสนแล้วครับเดี๋ยวนี้ อย่างของผมเนี่ยทำมานานแล้วตัวหนึ่งก็หลักล้าน อย่างตัวนี้อายุสี่ปี ณ ปัจจุบัน เค้ามาให้ 8 แสน แต่ถ้าจะเอาล้านก็ได้อยู่" ลุงติ๊กกล่าวยิ้มๆอย่างอารมณ์ดี

ลุงติ๊กบอกว่าอยากแนะนำให้เกษตรกรรุ่นใหม่ ลูกหลานคนที่เป็นชาวนาถ้าทำนาก็อยากให้เลี้ยงควายควบคู่ไปด้วย มันจะสร้างเศรษฐกิจที่ดีได้ ไม่จำเป็นต้องไปเอาพันธุ์ที่แพงมากก็ได้ เอาพันธุ์กลางๆหรือที่เราพอมีกำลังซื้อแล้วเดี๋ยวค่อยพัฒนาพันธุ์เอาก็ได้ อย่างของลุงติ๊กแกบอกว่าถ้าใครสนใจ แกก็ให้ผสมฟรี ปัจจุบันนี้พันควายของแกก็รีดน้ำเชื่อไว้ที่จังหวัดด้วย

"ส่วนเรื่องโรควัวโรคควายไม่ต้องกลัว เพราะเรามีปศุสัตว์คอยให้คำแนะนำตลอดเวลาว่าเดือนไหนจะฉีดวัคซีน หายห่วงอย่างโรคเท้าเปื่อยทาง อำเภอปีหนึ่งก็จะมีโปรแกรมอยู่ 2 รอบ เราฉีดวัคซีนทุก 6 เดือนครั้ง ถ้าเราฉีดสม่ำเสมอเนี่ยโรคพวกนี้จะไม่มี จะไม่เป็นไรเลย ส่วนเรื่องโรคคอตีบ แล้วก็จะมีพวกวัคซีนคอตีบ หลายปีมาเนี่ยโรคคอตีบระบาดหนัก คือวัคซีนคอตีบเนี่ยเราฉีดปีละครัง ถ้าเราทำตามโปรแกรมก็ไม่ต้องห่วงอะไร"

ที่ทับทันว่ากันว่า ที่นี่มีตลาดนัดวัว-ควายเก่าแก่ที่สุดในประเทศไทยเพราะมีความเป็นมาตั้งแต่ พ.ศ. 2510 ผู้คนทั่วประเทศและต่างประเทศต่างมาซื้อขายวัวควายกันที่นี่ “ราคาพันธุ์เนี่ยแพงมาก ชาวบ้านก็อยากจะซื้อไว้เลี้ยงเองด้วยนะแต่ว่าทุนมันแพง โครงการที่ที่รัฐบาลให้มาเรื่องที่ให้จัดตั้งกลุ่มแล้วไปกู้เงินทุนมาขอซื้อนี่ โครงการนี้มันน่าสนับสนุน ถ้าโครงการนี้มาถึงอุทัยเมื่อไหร่นะ คนนี้กู้กันบานเลย เพราะคนสนใจหันมาเลี้ยงควายกันเยอะ

ลุงติ๊กย้ำกับผู้ที่สนใจอยากทำธุรกิจเลี้ยงวัวขายว่า เรื่องขายไม่ได้นั้นไม่มี เพราะตอนนี้ตลาดนัดโคกระบือที่หนองหญ้าปล้อง อ.ทับทัน เดือนนึงมีถึง 8 นัด และถ้ามีขายส่งออกก็จะส่งอออกตัวผู้ เฉพาะแค่ตัวผู้ เพราะตัวเมียเค้าห้ามส่งออกและห้ามฆ่าอยู่แล้ว มันเป็นกฎ "เราส่งออกแต่ตัวผู้ ตัวผู้คนจีนชอบมาซื้อ เดี๋ยวนี้มีแต่คนจีนซื้อนะ แทบไม่มีคนไทย อย่างตัวผู้ตัวเล็กๆแค่เนี้ย ตัวละ 4-5 หมื่น มีเท่าไหร่เขาเอาหมด ที่เท่าที่ดูภาพรวม นัดนึงถ้ามีตัวผู้ 300 ตัว เขาก็เอาทั้งสามร้อย แต่เราคิดไว้แค่2ร้อยก็พอ ถ้าตัวละ 50,000 นัดนึงก็มีเงินหมุนเวียนในตลาตเป็น 10 ล้านแล้ว แค่นัดเดียว แล้วเดือนนึงมีถึงแปดนัด กลัวจะขายไม่ทันมากกว่า"

การเลี้ยงควาย :

1. การคัดเลือกควายเพื่อใช้เป็นพ่อพันธุ์และแม่พันธุ์

พ่อพันธุ์และแม่พันธุ์ควายจะต้องมีลักษณะดี มีรูปร่างสมส่วน มีอายุ 2.5 – 3 ปี เพศผู้สูงไม่น้อยกว่า 130 เซนติเมตร รอบอกไม่น้อยกว่า 190 เซนติเมตร เพศเมียสูงไม่น้อยกว่า 125 เซนติเมตร รอบอกไม่น้อยกว่า 185 เซนติเมตร ซึ่งมีหลักในการพิจารณาคัดเลือกควายมาเป็นพ่อพันธุ์และแม่พันธุ์ ดังนี้

1.1 ดูจากสมุดประวัติ (pedigree) มาจากพ่อพันธุ์และแม่พันธุ์

1.2 ทำการทดสอบลูกหลาน (progeny test) พ่อพันธุ์และแม่พันธุ์ตัวใดให้ดูที่มีลักษณะก็คัดไว้ทำพันธุ์

1.3 คัดเลือกโดยการตัดสินจากการประกวด ส่วนมากจะให้เป็นระดับคะแนนตามปกติควายให้ลูกปีละตัวหรือ 3 ปี 2 ตัว ถ้าให้ลูกต่ำกว่าร้อยละ 60 – 70 ควรตรวจดูข้อบกพร่องเพื่อที่จะต้องแก้ไข เช่น การให้อาหาร แร่ธาตุ การจัดการผสมพันธุ์ให้ถูกช่วงระยะของการเป็นสัด

2. การผสมพันธุ์ควาย

เพศผู้จะมีอายุ 3 ถึง 4 ปี เพศเมียมีอายุ 2 – 3 ปี แล้วแต่ความสมบูรณ์ของควาย จะใช้พ่อพันธุ์ 1 ตัว คุมฝูงแม่พันธุ์ได้ไม่เกิน 25 ตัว แต่ถ้าแยกพ่อพันธุ์และแม่พันธุ์เลี้ยงต่างหากกัน พ่อพันธุ์ 11 ตัว สามารถคุมฝูงตัวเมียได้ 100 ตัว โดยสังเกตว่าแม่พันธุ์ตัวไหนเป็นสัดก็จะจับตัวผู้เข้าผสม การผสมพันธุ์ควายปฏิบัติได้ดังนี้

2.1 การสังเกตการเป็นสัดของแม่พันธุ์ควายที่แสดงอาการเป็นสัดจะแสดงอาการดังนี้
- เอาหัวชนเพศผู้เหมือนหยอกล้อ เอาหัวคลอเคลียใต้คอและท้องของเพศผู้ ใช้ลำตัวถูลำตัวเพศผู้ เดินนำหน้าโดยหันก้นให้เพศผู้ บางครั้งอาจจะมีการยกหางขึ้น มีเสียงคำรามเบา ๆ ปัสสาวะบ่อย ๆ

2.2 เมื่อพบอาการเป็นสัดของแม่พันธุ์นานประมาณ 24 ชั่วโมงแล้ว ก็ทำการผสม อาจใช้วิธีการให้พ่อพันธุ์ผสมโดยตรงหรือผสมเทียมก็ได้

2.3 หากผสมไม่ติดจะกลับมาเป็นสัดอีกทุก ๆ 28 – 46 วัน ให้ทำการผสมใหม่ แต่ถ้าแม่พันธุ์ไม่เป็นสัดในระยะเวลา 1 เดือน ก็ถือว่าผสมติดและตั้งท้อง (ประสบ บูรณมานัส, 2520)

3. การดูแลแม่ควายท้องถึงคลอดลูกเมื่อแม่พันธุ์ตั้งท้องแล้ว การจัดการเลี้ยง อาหารโปรตีน แร่ธาตุ ต้องเพียงพอให้กินหญ้าสดเต็มที่ อาจเสริมอาหารข้นบ้างวันละ 1 – 2 กิโลกรัม มีก้อนแร่ธาตุให้ได้เลียกินเพื่อเสริมแร่ธาตุ ควายจะตั้งท้องนาน 10 เดือน หรือ 316 วัน การจัดการแม่ควายท้องถึงคลอดลูกปฏิบัติได้ดังนี้

3.1 การจัดการดูแลแม่กระบือท้อง
-ให้กระบือทำงานบ้างเพื่อเป็นการออกกำลังกายจะทำให้กระบือคลอดลูกง่าย แต่อย่าให้ทำงานหนักเกินไป
-อย่าให้ท้องผูกจะคลอดลูกยาก
-อย่าให้เดินไกล ๆ หรือวิ่งเร็ว ๆ
-อย่านำเข้าไปรวมกับกระบือแท้งลูก
-เมื่อแม่กระบือท้องแก่ใกล้คลอดต้องแยกไปขังไว้ต่างหาก

3.2 อาการของแม่กระบือ หรือ ควายที่จะคลอดลูก จะมีอาการดังนี้
-สองถึงสามวันก่อนคลอด เต้านมจะเต็มและขยายใหญ่ขึ้น มีน้ำนมไหลเวลาบีบ
- แนวท้องหย่อน อวัยวะเพศบวม
-อาการทุรนทุราย แสดงอาการปวดท้อง โดยทั่วไปแม่กระบือจะคลอดลูกเองในลักษณะยืนคลอด ใช้เวลาประมาณ 1 – 2 ชั่วโมง รกต้องออกภายใน 4 ชั่วโมงหลังคลอด

4. การเลี้ยงดูลูกควายก่อนหย่านม เมื่อลูกควายอายุ 6 เดือนไปแล้ว ก็จะเริ่มหย่านม การจัดการช่วงนี้ง่ายขึ้นโดยให้กระบือลงแทะเล็มหญ้าในทุ่งหญ้า และอาจเสริมด้วยอาหารข้นบ้างบางครั้ง ลูกควายที่ไม่ได้ตอนควรแยกออกจากฝูง ส่วนลูกควายเพศเมียและเพศผู้ที่ตอนแล้วจะปล่อยเลี้ยงรวมกันในแปลงหญ้า การจัดการเลี้ยงดูควายหลังหย่านมทำได้ดังนี้

เมื่อลูกควายคลอดแล้วจะปล่อยให้อยู่กับแม่และในระยะนี้เป็นระยะที่อันตรายมากที่สุด จะต้องดูแลเป็นอย่างดี และจะต้องให้ลูกกินนมน้ำเหลืองจากแม่ในระยะ 3 วันแรก เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันโรค ควรให้ลูกกินนมแม่จนอายุถึง 3 – 4 สัปดาห์ ก็หานมเทียมมาให้ลูกควายกินได้ หากแม่มีนมไม่พอ

การจัดการเลี้ยงดูลูกควายก่อนหย่านมปฏิบัติได้ดังนี้

4.1 กระเพาะลูกควายจะสมบูรณ์เมื่ออายุ 4 เดือนขึ้นไป ซึ่งลูกควายสามารถกินหญ้าได้บ้างแล้ว แต่การให้ลูกกินนมแม่ต่อไปจนถึงอายุ 6 เดือน โดยปกติลูกควายจะหย่านมได้เองเมื่ออายุ 7 – 8 เดือน

4.2 นำเครื่องหมายประจำตัวลูกควายทำได้หลายวิธี เช่น
-ใช้โซ่ห้อยคอแขวนป้ายพลาสติก
-การสักเบอร์หู
-การตีตราที่เขา และสะโพก

4.3 จดบันทึกพันธุ์ประวัติ

4.4 ตอนควายตัวผู้ที่ไม่ต้องการเก็บไว้ทำพันธุ์

5. การจัดการเลี้ยงดูควายหลังหย่านมถึงหนุ่มสาว เมื่อลูก กระบืออายุ 6 เดือนไปแล้ว ก็จะเริ่มหย่านม การจัดการช่วงนี้ง่ายขึ้นโดยให้ควายลงแทะเล็มหญ้าในทุ่งหญ้า และอาจเสริมด้วยอาหารข้นบ้างบางครั้ง ลูกควายที่ไม่ได้ตอนควรแยกออกจากฝูง ส่วนลูกควายเพศเมียและเพศผู้ที่ตอนแล้วจะปล่อยเลี้ยงรวมกันในแปลงหญ้า การจัดการเลี้ยงดูควายหลังหย่านมทำได้ดังนี้

5.1 ให้อาหารข้น 1 - 1 กิโลกรัมต่อตัวต่อวัน อาหารผสมควรมีโปรตีน 16 – 18 เปอร์เซ็นต์

5.2 ให้กินหญ้าเป็นอาหารหลัก

5.3 มีก้อนแร่ธาตุแขวนไว้ให้ควายเลียกิน

5.4 มีน้ำสะอาดให้กินตลอดเวลา

5.5 เมื่ออายุ 18 เดือน ควรมีน้ำหนักประมาณ 250 – 300 กิโลกรัม

บทสรุป :

ลุงติ๊กบอกอีกว่า ที่ทับทันอยู่ได้เพราะเลี้ยงวัวเลี้ยงควาย ขายเฉพาะตัวผู้ ตัวเมียไว้ทำพันธุ์ การทำวัวควาย..ถ้าขายได้ไม่ต้องกลัวมันสูญพันธุ์.. ไม่ต้องกลัวเจ๊ง.. ตอนนี้คนพยายามมหาเงินมาซื้อควายเลี้ยงขายกัน เพราะมีเท่าไหร่ก็ขายไม่พอ

"เพราะฉะนั้น.. อาชีพที่ดีที่สุดคือการเลี้ยงควายขายเนี่ยแหละ คนที่ทำนามีพื้นที่ไม่จำเป็นต้องเลิกทำนา แต่อยากให้เลี้ยงควายควบคู่กัน แล้วจะมีอยู่มีกิน การทำควบคู่กันเกษตรกรจะไม่มีวันล้ม เพราะสองอย่างจะคอยพยุงกัน"

สุดท้ายนี้ลุงติ๊กฝากบอกว่า "ผมอยากให้เกษตรกรทุกคนมีอยู่มีกินมีใช้ เพราะปัจจุบันคนเราเป็นหนี้เยอะแยะเต็มไปหมด อยากให้ทุกคนยิ้ม ไม่มีหนี้มีสิน ไม่เป็นทุกข์" พูดจบแกก็ขอตัวออกไปเดินยืดเส้นยืดสาย เรียกไอ้บุญมี(ควายที่แกเลี้ยง)มาหยอกล้อ อย่างมีความสุข..

ข้อมูลการติดต่อ : ตลาดนัดโค-กระบือ (วัว-ควาย) หนองหญ้าปล้อง
ที่อยู่ บ้านตาลแถว หมู่ที่ 8 ตำบลทัพทัน อำเภอทัพทัน จังหวัดอุทัยธานี
เบอร์โทร 056-514-6512

ลุงติ๊ก เกษตรกรผู้เลี้ยงควายด้วยใจรัก
เรื่องโดย : ทีมงานรักบ้านเกิด.คอม
   
พยากรณ์อากาศ
วันที่ 19 กรกฎาคม พ.ศ.2561
กรุงเทพมหานคร
26-31°C
เชียงใหม่
24-29°C
นครราชสีมา
25-30°C
ชลบุรี
26-30°C
นครศรีธรรมราช
26-31°C
ภูเก็ต
26-27°C
Your browser is out-of-date!

Update your browser to view this website correctly.Update my browser now

×