เรื่องเด็ดเกร็ดเกษตร
คนรุ่นใหม่เลือดอีสาน ทำเกษตรยังไงให้รอดและยั่งยืน
16 กันยายน 2563
542
พิษโควิด-19 ส่งผลให้ลูกหลานชาวอีสานกว่า 8 แสนคน เลือกที่จะเดินทางกลับภูมิลำเนา และมีจำนวนหนึ่งที่เลือกเส้นทางใหม่ให้กับชีวิต สานต่ออาชีพที่สืบต่อกันมาตั้งแต่บรรพบุรุษ กับการเป็น "เกษตรกรรุ่นใหม่"
วิกฤตโควิดที่เกิดขึ้นในครั้งนี้ จะกลายเป็นโอกาสดีของภาคอีสานที่จะได้พลังแรงงานคนรุ่นใหม่ "หัวไวใจกล้า" มาเป็นกำลังสำคัญของท้องถิ่น ใช้ความรู้การทำเกษตรสมัยใหม่มาพัฒนาเศรษฐกิจอีสานให้เติบโตขึ้น

โดยคาดว่าแรงงานอีสาน ที่ผันตัวมาเป็น เกษตรกรคนรุ่นใหม่นี้ จะกลับคืนถิ่นพร้อมกับความรู้ด้านเทคโนโลยี นวัตกรรมการเกษตร ที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ทดแทนทักษะและกำลังแรงงานเกษตรกรสูงวัย ขณะเดียวกัน ก็ช่วยเติมเต็มสถานะครอบครัวแหว่งกลางให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น
เหตุผลที่ภาคเกษตรกลายเป็นทางเลือก ทางรอดที่ลูกหลานอีสานให้ความสนใจ

1. การเกษตรคือพื้นฐานการดำรงชีวิต ไม่ว่าจะเป็นอาหาร เครื่องนุ่มห่ม ที่อยู่อาศัย ยารักษาโรค การเริ่มต้นใหม่ด้วยการเกษตร ก็เหมือนเป็นการสร้างฐานชีวิตที่ดี ตอบทุกความต้องการ และยิ่งปัจจุบันคนหันมาใส่ใจสุขภาพ อาหารปลอดภัย สิ่งแวดล้อม การเกษตรจึงถือเป็นการสร้างความมั่นคงทางด้านอาหารได้อีกทางหนึ่ง

2. เป็นโอกาสดีที่ภาคอีสานจะได้แรงงานคนรุ่นใหม่ เป็นกำลังสำคัญต่อการพัฒนาเศรษฐกิจท้องถิ่น คนรุ่นใหม่มีความรู้ด้านเทคโนโลยี ช่วยเติมเต็มเกษตรกรรุ่นเก่า เสริมสถานะครอบครัวให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น

3. เทคโนโลยี นวัตกรรมการเกษตร สามารถเข้าถึงได้ง่าย มีบทบาทสำคัญในการช่วยเพิ่มศักยภาพ ประสิทธิภาพ ยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของเกษตรกร คนรุ่นใหม่สามารถเข้าถึงการใช้เทคโนโลยีเพื่อการจัดเก็บข้อมูลเชิงพื้นที่ ชนิดพืช รวมถึงปัญหาต่าง ๆ มาประยุกต์ใช้ร่วมกับฐานข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) เพื่อนำไปวางแผน วิเคราะห์ พยากรณ์ผลผลิตในอนาคต รวมถึงแก้ไขข้อจำกัดการทำเกษตรได้ ผ่าน IOT สามารถเข้าถึงและศึกษาด้วยตนเอง ด้วยต้นทุนที่ถูกลง

4. ภาคอีสานถือว่ามีพื้นที่ทำการเกษตรมากที่สุดในประเทศ มีปริมาณฝนตกสูงกว่าภาคเหนือ ภาคกลาง ได้รับแสงแดดเพียงพอตลอดทั้งปี ซึ่งเป็นผลดีต่อการทำการเกษตร และที่สำคัญเป็นทำเลที่ตั้งที่ช่วยสนับสนุนการเชื่อมโยงภาคเศรษฐกิจ การค้าระหว่างประเทศเพื่อนบ้านได้อย่างสะดวก รวดเร็ว
เมื่อเริ่มต้นนับหนึ่งใหม่ จะเริ่มแบบไหนดี

1. เน้นทำเกษตรด้วยตัวเอง เพื่อประหยัดรายจ่าย ทำไปศึกษาไป เรียนรู้เทคนิค วิธีลัดจากผู้อื่น แล้วลองทำ "อย่าด่วนตัดสินใจ อย่าอยากทำอะไรตามคนอื่น ถ้าเรายังมีข้อจำกัด"

- ปลูกพืชทำเงินไว เพื่ออุดช่องรายจ่าย เช่นพืชผักสวนครัว ดูแลง่าย โตไว ขายได้ราคาดี ไม่ว่าจะเป็น คะน้ากวางตุ้ง ผักบุ้ง ต้นหอม กะเพรา โหระพา ผักชี ตะไคร้ ผักสลัดฯลฯ
- เลี้ยงสัตว์ขนาดเล็กไว้บริโภค เหลือค่อยขาย ขยับขยายเมื่อพร้อม เช่น ไก่ไข่ เป็นไข่ เป็นต้น

2. เมื่อคุณภาพชีวิตเริ่มดีขึ้น ควรพิจารณาเลือกพืช สัตว์ที่มีศักยภาพ และตนเองมีความถนัด ความพร้อม ที่จะนำมาต่อยอดเป็นอาชีพหลัก เพื่อสร้างรายได้

- เลี้ยงสัตว์ ปลูกพืชที่มีศักยภาพหลากหลาย ทั้งแนวสูง กลาง เตี้ย เรี่ยดิน ดินหัว อย่างเช่นสัตว์ขนาดเล็ก ใหญ่ ที่ช่วยสร้างรายได้ต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็น ปลา ปูนา ไก่ สุกร โคนม โคเนื้อ ฯลฯ ปลูกพืชท้องถิ่นที่ปลูกง่าย อย่างมะละกอ กล้วย พืชสมุนไพร พืชคลุมดินต่าง ๆ รวมไปถึงพืชรายได้รายวัน เช่นไผ่ ชะอม กระเฉดน้ำ ผักหวาน ฯลฯ และตามด้วยผลไม้สร้างรายได้ระยะยาว อย่าง มะม่วง ทุเรียน มังคุด ลำไย

3. ขยายพื้นที่เพาะปลูก หรือต่อเติมโรงเรือน เพื่อพัฒนาเชิงพาณิชย์ ช่วยสร้างรายได้ระยะยาว อาจเลือกปลูกพืช ? เลี้ยงสัตว์ที่มีศักยภาพทางการตลาด ช่วยสร้างมูลค่าเพิ่ม และรายได้ต่อหน่วยสูง

- เมื่อชำนาญแล้วก็ขยับขยายควรเริ่มทำเกษตรอินทรีย์ เพื่อตัดปัญหาดินเสื่อมคุณภาพ ลดต้นทุนการปรับปรุงดินระยะยาว
- หากมีเงินทุนจำกัดและไม่มีที่ดินทำกิน อาจขอสินเชื่อมาใช้เป็นตั้งต้นเท่าที่จำเป็น หรือขอแบ่งใช้ที่ดินจากญาติพี่น้อง หรือขอเช่าที่ดินจากคนรอบข้างหรือขอผู้นำชุมชนใช้พื้นที่รกร้างที่เป็นสาธารณะ
- หากมีที่ดินแต่ไม่มีแหล่งน้ำทำการเกษตร ใช้แหล่งน้ำธรรมชาติ /ขุดสระขนาดเล็ก / เจาะบ่อบาดาลหรือตักหน้าดินขาย ก็จะได้ทั้งเงินและสระน้ำ
- วางแผนใช้สอยพื้นที่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด เลือกใช้วิธีปลูกโรงเรือน เพื่อลดความเสี่ยงจากศัตรูพืช ปลูกพืชบนนั่งร้าน ประหยัดพื้นที่
- ลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน เน้นใช้ระบบเทคโนโลยี วางระบบน้ำ ขุดเจาะบ่อบาดาล ขยายพื้นที่สระน้ำ เปลี่ยนแดดเป็นพลังงานแสงอาทิตย์
- ปลูกพืชที่มีผลิตภาพสูง เจาะตลาดกำลังซื้อสูง เช่นพืชผักอินทรีย์ ปลอดสารพิษ พืชเมืองหนาว พืชหายาก สมุนไพรมูลค่าสูง
4. จัดสรรพื้นที่เพื่อทำเกษตรอย่างยั่งยืน เช่น ทำเกษตรแบบสวนป่า ปลูกไม้ผล ไม้ยืนต้น ไม้เศรษฐกิจ เป็นรายได้บำนาญยามเกษียณอายุ จากนั้นจัดตั้งเป็นวิสาหกิจชุมชน เพื่อความแข็งแกร่ง และอำนาจต่อรอง

- สร้างวิสาหกิจชุมชน แปรรูปผลิตภัณฑ์การเกษตร เช่น รวมตัวตั้งโรงสีข้าวชุมชน โรงงานแปรรูปฯ
- สร้างธุรกิจท่องเที่ยวเชิงเกษตร เปิดเป็นแหล่งเรียนรู้ เพื่อกระจายรายได้สู่ชุมชน
- ทำเกษตรแบบครบวงจร เพื่อความยั่งยืน เกษตรทฤษฎีใหม่ โคก หนอง นาโมเดล วนเกษตร ป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง


สุดท้ายแล้วในการเริ่มต้นใหม่ หาต้องการความช่วยเหลืออยากให้ขอตั้งแต่ตอนเริ่มต้น เพื่อให้สามารถเริ่ม และอยู่รอดได้ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของตลาด เพราะการทำเกษตรจะต้องมีตลาด มีของ ก็ต้องมีที่ขาย หาแหล่งสนับสนุนเพื่อรับซื้อผลผลิตจากเรา ไม่ว่าจะเป็นตลาด โรงเรียน โรงพยาบาล เรือนจำ เพื่ออุดหนุนสินค้าของเรา เคล็ดลับในการทำเกษตร ความรู้แบบเร่งด่วนเป็นสิ่งสำคัญของคนตกงาน เพราะจะทำให้เราไม่เสียเวลาลองผิดลองถูก พยายามมองหาการจัดอบรมต่าง ๆ ทั้งภาครัฐและเอกชนเพื่อเพิ่มความรู้ให้กับตัวเอง น้ำ เรียกว่าเป็นลมหายใจของการเกษตร หากขาดแหล่งน้ำ ก็ทำการเกษตรได้ยาก การเข้าถึงแหล่งน้ำที่ภาครัฐจัดสรรให้ได้จะช่วยให้เรามีน้ำเพียงพอต่อการทำเกษตร
แหล่งอ้างอิงข้อมูล :
ขอบคุณ : บทความจาก Regional Letter แบ่งปันความรู้สู่ภูมิภาค เรื่อง "โควิดทุเลา แรงงานบ้านเฮาสิเฮ็ดเกษตรจังได๋" โดย วิทูร ชมสุข, จิราภรณ์ พินนาพิเชษฐ, เพชรลักษณ์ บุญญาคุณากร ฝ่ายนโยบายโครงสร้างเศรษฐกิจ ธนาคารแห่งประเทศไทย
    
พยากรณ์อากาศ
วันที่ 24 กันยายน พ.ศ.2563
กรุงเทพมหานคร
25-31°C
เชียงใหม่
23-28°C
นครราชสีมา
24-30°C
ชลบุรี
25-30°C
นครศรีธรรมราช
25-30°C
ภูเก็ต
26-27°C
Your browser is out-of-date!

Update your browser to view this website correctly.Update my browser now

×